Kí ni OS tabili kan ṣoṣo tí ó ṣe ikọkọ jùlọ tí mo lè ṣe?

Fún lílo ojoojúmọ́, Qubes OS — gbogbo ohun èlò máa ń ṣiṣẹ́ nínú Xen VM tirẹ̀ tó yapa, nítorí náà ìlòkulò aṣàwákiri kò lè dé àwọn fáìlì rẹ àti clàyẹntì ìmélì tó ti bajẹ kò lè ka wọ́lẹ́tì rẹ. Ìdiyè náà jẹ́ ìkẹ́kọ̀ọ́ tó nira àti RAM 16 GB ní ìpele kékeré. Fún àwọn ìgbà ewu tó ga kan ṣoṣo (kígbafẹ́ àgbègbè kan, ìpàdé pẹ̀lú orísun ìwé ìròyìn, ìwádìí kókó olóró), Tails kò ní ẹlẹgbẹ́ — ó máa ń bẹ̀rẹ̀ látinú USB, máa ń tọpọ̀ ohun gbogbo nípasẹ̀ Tor, àti gbàgbé ohun gbogbo nígbà tó bá tún bẹ̀rẹ̀. Bí o bá fẹ́ àwọn ohun èlò ìpàdé + fífisí rọrùn + àwọn ìṣètò tó dára, Linux Mint ni àṣàyàn tó ṣe ikọkọ jùlọ nípilẹ̀ṣẹ̀.

Ṣé macOS ṣe ikọkọ nítorí Apple máa ń ṣe ìpolongo bẹ́ẹ̀?

Ní ìdajì. Apple ń kó telemetry kékeré ju Microsoft lọ àti gangan ṣe ìgbékalẹ̀ ààbò tó lágbára lórí ẹ̀rọ (Secure Enclave, ìfọwọ́sí koodu tó muna, àwọn àmì ikọkọ App Store). Apple Intelligence ní 2024 fikún Private Cloud Compute — ìgbìyànjú láti ṣe AI lórí olupin pẹ̀lú ìjẹ́rìísí ohun èlò tó ṣeéṣayẹwo. Àmọ́ macOS kò ṣí orísun rẹ̀; o kò lè ṣayẹwo rẹ̀. Ìsọdọ̀kan iCloud jẹ́ ìṣètò ìpilẹ̀ṣẹ̀ fún Àwọn Fọ́tò, Àwọn Ìkànsí, àti Àwọn Ìfiranṣẹ́; Advanced Data Protection (encryption ìparí-sí-ìparí fún ọ̀pọ̀ data iCloud) jẹ́ àṣàyàn tí a fún ìgbaniláàyè àti tí kò gbajúmọ̀. Ní ìṣe àwòkọ́ṣe, macOS ni OS ìpàdé tó dára jùlọ fún ikọkọ — àmọ́ "Apple sọ bẹ́ẹ̀" kì í ṣe ìjẹ́rìísí.

Ìpínpín Linux wo ni tó ṣe ikọkọ jùlọ ní ìpele ìpilẹ̀ṣẹ̀?

Linux Mint, ní ìdiwọ̀n pẹ̀lẹ́. Ubuntu ní ìjóòru "Amazon lens" ikọkọ ní 2013 àti àwùjọ ṣì rántí rẹ̀ — wọ́n ti yọ ọ̀pọ̀ rẹ̀ kúrò níhìn-ín, àmọ́ àwọn iboju-iwe tí a fún ìgbaniláàyè ubuntu-advantage Canonical àti fífisí Snap store ìpilẹ̀ṣẹ̀ ṣì ń ṣe àwọn ènìyàn bínú. Fedora mọ́ ju Ubuntu lọ àmọ́ àwọn àwọ̀n ìjábọ̀ jíjàmbé rẹ̀ (ABRT) máa ń ránṣẹ́ àwọn core dump sí Red Hat nípilẹ̀ṣẹ̀ (ìsinsìnyí jẹ́ àṣàyàn tí a fún ìgbaniláàyè). Linux Mint yọ àwọn àfikún Canonical kúrò, pa telemetry rẹ̀ sínú nípilẹ̀ṣẹ̀, àti kò tíì ní ìjákulẹ̀ ikọkọ kankan. Ẹlẹgbẹ́ ẹ̀gbẹ́ ni Debian Stable bí o bá ni ìmọ̀ imọ̀ ẹrọ tó tó láti fisi i.

Ṣé Qubes OS pọ̀ju fún ẹni àbánigbáfẹ́ arinrin?

Ní gbogbọ̀, bẹ́ẹ̀ni, fún ìdá 95 nínú ọgọ́rùn-ún àwọn ènìyàn. Qubes jẹ́ ìgbékalẹ̀ fún àwọn onígbìmọ̀, àwọn tí wọ́n ń jà fún ẹ̀tọ́, àwọn oluwádìí ààbò, àti ẹnikẹ́ni tí àwòkọ́ṣe ewu rẹ̀ ní "malware tó wúni fọ̀ ẹ̀rọ mi". Ìpínpín (gbogbo ohun èlò nínú VM tirẹ̀ àdáni) jẹ́ kí àwọn iṣẹ́ àbánigbáfẹ́ bí kíkopìtẹ̀ láàárín àwọn ohun èlò di kúrò. Àwọn ìbéèrè ohun èlò jẹ́ gíga — RAM 16 GB ní ìpele kékeré, 32 GB ní ìṣe gangan, SSD tó nílò. Bí àwòkọ́ṣe ewu rẹ bá jẹ́ "Meta àti Google ń ṣe ìdánimọ̀ mi fún ìpolongo", Linux Mint + Firefox + VPN fún ìdá 95 nínú ọgọ́rùn-ún àǹfààní pẹ̀lú ìdá 5 nínú ọgọ́rùn-ún ìdíwọ́. Qubes jẹ́ ìdáhùn tó tọ́ nígbà tí "ẹni tó ní àwọn ohun àmúṣọrọ̀ gangan fẹ́ dojú kọ ẹ̀rọ mi pàtó" gbe kúrò ní àwọrán-kọ-ṣẹlẹ̀ sí ṣeéṣe.

Ṣé mo lè lò Tails gẹ́gẹ́ bí ọkọ̀ ojúlówó àjọṣe ojoojúmọ́?

Ó ṣeéṣe àmọ́ a kò gbọdọ̀ ṣe gba ìmọ̀ràn. Tails jẹ́ alámọ̀ ní ìgbékalẹ̀ — ó máa ń gbàgbé ohun gbogbo ní tún-bẹ̀rẹ̀ àyàfi bí o bá ṣe ìmúṣẹ encryption persistent volume. Gbogbo ohun èlò àti gbogbo fáìlì gbọdọ̀ jẹ́ títún-gba ní gbogbo ìgbà ìgbà. Tọpọ̀ ohun gbogbo nípasẹ̀ Tor ń fikún ìdaduro 1-3 ìṣẹ́jú aaya fún gbogbo ìgbéwọlé ìdáhùn ojú-ìwé àti máa ń bá ọ̀pọ̀ àwọn ààyè ìpàdé tó dínà àwọn ibi-abẹ̀wò Tor (àwọn ilé-ifowopamọ́, ìtàgé, àwọn ìròyìn kan). Tails ń dán mọ́ gẹ́gẹ́ bí ìgbà lílo tí a jù nù — ṣí sí USB fún iṣẹ́ ewu gíga, parí, tún-bẹ̀rẹ̀. Fún lílo ojoojúmọ́ tẹ̀síwájú, yí padà sí Qubes + Whonix (tó fún ọ ní ìpínpín Tor pẹ̀lú àkójọpọ̀ data tó ń tẹ̀síwájú) tàbí Linux Mint pẹ̀lú Tor Browser ọwọ́.

Kí ni nípa ChromeOS / ChromeOS Flex?

ChromeOS ní ààbò ẹ̀rọ tó dára — ìbẹ̀rẹ̀ tó ṣe ìjẹ́rìísí, àwọn ìmúdójúìwọ̀n àdáṣe, àwọn ohun èlò tó wà nínú apoti iyanrin — àmọ́ ìtàn ikọkọ ni "ìwọ ń gbẹ́kẹ̀lé Google pẹ̀lú ohun gbogbo". Gbogbo àwọn wíwá, gbogbo àwọn ìwé ìkọ̀wé nínú Google Drive, gbogbo àmì aṣàwákiri máa ń jẹun sí àwọn ẹ̀rọ pàtàkì ìpolongo àti ML Google. ChromeOS Flex (ẹ̀yà ọfẹ̀ fún ohun èlò àtijọ́) ní àwòkọ́ṣe ìgbẹ́kẹ̀lé kan náà. Bí o bá fẹ́ "ìrírí Chromebook olówó pọ̀kọ́" pẹ̀lú ikọkọ, fisi ìpínpín Linux elétò (Mint XFCE, Lubuntu) sórí ohun èlò kan náà — o pàdánù ìmọ̀ imọ̀ ẹrọ àṣàyàn àtúnṣe OS àmọ́ o gba ìdani data pípé.

Ṣé encryption gbogbo-disiki ṣe pàtàkì lórí tabili?

Gan-an. Láìsí rẹ̀, ẹnikẹ́ni tó bá ji kọ̀mpútà rẹ (ìṣàkóso àgbègbè, jíjí ní hótẹ́ẹ̀lì, àyípadà tí a rí) lè ṣí USB kan, gbé disiki rẹ, àti kà ohun gbogbo. BitLocker (Windows 11 Pro), FileVault (macOS), LUKS (ọ̀pọ̀ àwọn ìpínpín Linux) gbogbo wọn lágbára àti yẹ kí a ṣe ìmúṣẹ ní ìfisíye. Windows 11 Home máa ń ṣe "Device Encryption" àdáṣe fún àwọn ẹ̀rọ tuntun — àmọ́ kì í ṣe nígbà gbogbo. Fún ikọkọ tó pọ̀ jùlọ, so FDE pọ̀ mọ́ ọ̀rọ̀ àṣírí gígùn (àwọn ohun kikọ́ 18+ lávítálávítà) àti TPM tó ṣe àtìlẹ́yìn ohun èlò / Secure Enclave. Disiki tí kò ní encryption ni ihò ikọkọ tó tóbi jùlọ kan ṣoṣo lórí kọ̀mpútà alágbèéká tó máa ń lọ jáde ilé rẹ.

OS Tabili ti O Ṣe Ikọkọ Julọ 2026 — Windows, macOS, Linux

Q: Ṣé Windows 11 ní ìpele ikọkọ tó burú ju Windows 10 lọ?

Bẹ́ẹ̀ni, ni ìpele tó ṣe pàtàkì. Windows 10 gba ọ láàyè láti lò àkọọ́lẹ̀ àdúgbò nígbà ìṣètò; Windows 11 Home fipá mú àkọọ́lẹ̀ Microsoft (àwọn ọ̀nà abayọ ti máa ń gba àtúnṣe). Recall (lórí àwọn PC Copilot+ tó ní NPU) máa ń ya àwòrán iboju gbogbo ìṣẹ́jú die, máa ń kà àwọn ọ̀rọ̀ inú rẹ̀, kó si kọ́ àkọsílẹ̀ tí a lè wá. Lẹ́yìn ìṣọ̀tẹ̀ ààbò Okudu 2024, Microsoft jẹ́ kí ó di **àṣàyàn tí a gbọdọ̀ fún ìgbaniláàyè**, yí àkójọpọ̀ data padà pẹ̀lú encryption, àti béèrè fún ìjẹ́rìísí Windows Hello láti wá àkọsílẹ̀. Ìsẹ́ tó wà nísàlẹ̀ ṣì wà nínú OS. Gbogbo ìmúdójúìwọ̀n pàtàkì ń tún ìbéèrè padà "ṣé Recall ṣì jẹ́ àṣàyàn tí a fún ìgbaniláàyè?" OneDrive jẹ́ kí ó bẹ̀rẹ̀ síí nígbà ìṣètò nípilẹ̀ṣẹ̀. Àwọn ẹ̀ka telemetry "Required diagnostic data" kò lè gba ìpárẹ́. Windows 11 lè jẹ́ kí ó nira pẹ̀lú àwọn irinṣẹ́ bí O&O ShutUp10++ àti Group Policy, àmọ́ ìwọ ń jà lòdì sí àwọn ìṣètò ìpilẹ̀ṣẹ̀ ní gbogbo ìmúdójúìwọ̀n.

Ikọkọ ti a ṣe afiwe lori Windows 11, macOS, Ubuntu, Fedora, Mint, Qubes, Tails — telemetry, encryption, ati ewo ni o yẹ ki o yan.

Igba igbehin ti a mu soke: 22 Oṣù Ìgbé 2026

Àkójọpọ̀

Fún ọ̀pọ̀ àwọn olùmúlò, ìtò ikọkọ ni: **Tails > Qubes OS > Linux Mint / Fedora / Ubuntu > macOS > Windows 11**.
**Windows 11** ní àwọn ìṣètò tí ó burú jùlọ: àkọọ́lẹ̀ Microsoft tí ó jẹ dandan, telemetry tí a kò lè yẹra fún, Copilot+Recall máa ń ya àwọn àwòrán iboju lórí ohun èlò tó ń ṣe é. Ó ṣeéṣe láti kú dúró, àmọ́ ìwọ ń jà lòdì sí àwọn ìṣètò ìpilẹ̀ṣẹ̀.
**macOS Sequoia** ni OS ìpàdé tí ó ṣe ikọkọ jùlọ: ààbò tó lágbára lórí ẹ̀rọ, iCloud tí a yí padà jẹ́ àṣàyàn (Advanced Data Protection), àmọ́ kò ṣí orísun rẹ̀ nítorí náà o kò lè ṣayẹwo ohun tó ń ṣe gangan.
**Desktop Linux** (Ubuntu, Fedora, Mint) ní orísun tí ó ṣí, kò ní àkọọ́lẹ̀ tí a fipá mú, kò sí telemetry tí a ní ìdààmú nípa lẹ́yìn àwọn àṣàyàn kékeré. Mint ní àwọn ìṣètò tí ó ṣe ikọkọ jùlọ nínú ìdamẹta mẹ́ta.
**Qubes OS** gba àjá fún àwọn olùmúlò tí ó ní ewu gíga tí ó fẹ́ ààbò nípasẹ̀ ìpínpín. **Tails** jẹ́ àṣàyàn fún àwọn ìgbà ìgbàkọọ̀kan, alámọ̀ àti tí a tọpọ̀ pẹ̀lú Tor — kì í ṣe ọkọ̀ ojúlówó àjọṣe ojoojúmọ́.

Ìdáhùn kúkúrú

Bí ikọkọ bá jẹ́ ìpínsọ tó pàtàkì jùlọ àti pé o ní ìfẹ́ láti yí àwọn àṣà padà:

Àwòkọ́ṣe ewu gíga (onígbìmọ̀ tó ń dáàbò bo àwọn orísun, ajàfẹ́tọ́ nínú ìpínlẹ̀ tó jà, oluwádìí ààbò): Qubes OS fún lílo ojoojúmọ́ + Tails lórí USB ọtọ̀ fún àwọn ìgbà ewu gíga kan ṣoṣo.
Dojúkọ ikọkọ àmọ́ àwùjọ-ìwà (o fẹ́ kọ̀mpútà tó dà bí ti àbánigbáfẹ́ tí kò ránṣẹ́ àbá sílé): Linux Mint — àyíká ohun èlò tó bá Ubuntu mu, àwọn àfikún Canonical tí a yọ kúrò, àwọn ìṣètò ìpamọ́.
OS ìpàdé tó dára jùlọ fún ikọkọ: macOS Sequoia pẹ̀lú Advanced Data Protection tí a mú ṣiṣẹ́. Ìfiyèsí orísun tí ó sáré ní ìmúṣẹ, àmọ́ àwọn ìṣètò ìpilẹ̀ṣẹ̀ dára ju Windows àti ààbò ẹ̀rọ yẹn.
O gbọdọ̀ lò Windows fún iṣẹ́: Windows 11 Pro (kì í ṣe Home) pẹ̀lú Group Policy, BitLocker, Firefox, àti ìgbéṣẹ̀ ìmúnibára tó jinlẹ̀. Ó ṣeéṣe láti ṣe Windows 11 tó ṣe ikọkọ daradara — o ní lati ná ìpari ọ̀sẹ̀ kan ní ìṣètò rẹ̀, àti ó máa ń padà nígbà gbogbo ní gbogbo ìmúdójúìwọ̀n pàtàkì.

Ohun gbogbo tó wà nísàlẹ̀ ni àlàyé lẹ́yìn ìtò yìí — ohun tí OS kọ̀ọ̀kan máa ń ṣe nípilẹ̀ṣẹ̀, ohun tí o lè yí padà, àti ohun tí o kò lè ṣe.

Windows 11 — ìwọ̀n ìdiwọ̀n-ìlòdì-ikọkọ

Windows 11 ni tó burú jùlọ nínú àwọn àṣàyàn tó wọ́pọ̀, kì í ṣe nítorí pé ó jẹ́ ìhùwàsí burúkú, àmọ́ nítorí pé àwòkọ́ṣe iṣẹ́ Microsoft máa ń wo OS bí ọjà data. Àwọn àlàyé pàtàkì:

Ìbéèrè àkọọ́lẹ̀. Windows 11 Home nílò àkọọ́lẹ̀ Microsoft nígbà ìṣètò. Àwọn ọ̀nà abayọ àkọọ́lẹ̀ àdúgbò (àṣẹ OOBE\BYPASSNRO, ẹ̀tàn no@thankyou.com) máa ń gba àtúnṣe ní àwọn ìmúdójúìwọ̀n àjọṣepọ̀. Windows 11 Pro ṣì gba àwọn àkọọ́lẹ̀ àdúgbò láàárín ìṣètò bí o bá yan ọ̀nà "ìkọpọ̀ agbègbè".

Telemetry. Ìpele méjì: "Required diagnostic data" (àìdádúró, kò lè jẹ́ ìpárẹ́ nípasẹ̀ UI Settings — Group Policy jẹ́ kí o dín kù, àmọ́ àwọn àmì kan ṣì máa ń ṣàn) àti "Optional diagnostic data" (telemetry ìpele-wíwá àpapọ̀ tí o lè pa kúrò àmọ́ tí ó wà NI ÌMÚṢẸ nípilẹ̀ṣẹ̀). Microsoft ń tẹ̀wé àwọn atúmọ̀ data kan, tó pọ̀ju ọ̀pọ̀ àwọn atagba OS mìíràn ṣe, àmọ́ ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni "Microsoft mọ ohun tí o ń ṣe".

Copilot + Recall. Recall (lórí àwọn PC Copilot+ tó ní NPU) máa ń ya àwòrán iboju gbogbo ìṣẹ́jú die, máa ń kà àwọn ọ̀rọ̀ inú rẹ̀, kó si kọ́ àkọsílẹ̀ tí a lè wá àdúgbò. Lẹ́yìn ìṣọ̀tẹ̀ ààbò Okudu 2024, Microsoft jẹ́ kí ó di àṣàyàn tí a fún ìgbaniláàyè, yí àkójọpọ̀ data padà pẹ̀lú encryption, àti béèrè fún ìjẹ́rìísí Windows Hello láti wá àkọsílẹ̀. Ìsẹ́ tó wà nísàlẹ̀ ṣì wà nínú OS. Gbogbo ìmúdójúìwọ̀n pàtàkì ń tún ìbéèrè padà "ṣé Recall ṣì jẹ́ àṣàyàn tí a fún ìgbaniláàyè?" Copilot fúnra rẹ̀ máa ń ránṣẹ́ àwọn ìbéèrè sí Azure OpenAI àyàfi bí o bá pa ìfárabalẹ̀ kúrò ní ìhùwàsí àfidénísí.

Àwọn ìṣètò ìpilẹ̀ṣẹ̀ OneDrive. Àwọn fífisí tuntun máa ń darí Àwọn Ìwé, Àwọn Àwòrán, àti Tabili rẹ sí %OneDrive%\ ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́ kó sì bẹ̀rẹ̀ ìsọdọ̀kan. Àwọn mílíọ̀nù olùmúlò ní àwọn fáìlì ara ẹni wọn nínú àwọsàn Microsoft láìsí ìpinnu imọ̀ inú láti gbé wọn sí ibẹ̀.

Edge + Bing. Aṣàwákiri ìpilẹ̀ṣẹ̀ máa ń ránṣẹ́ àwọn ìbéèrè sí Bing. Edge ní àwọn ìfárabalẹ̀ ikọkọ tó wúlò (ìdínà onítajà, InPrivate) àmọ́ ìhùwàsí ìpilẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀ pẹ̀lú ìránṣẹ́ URL sí Defender SmartScreen Microsoft.

Ohun tí o lè ṣe. Windows 11 ni OS tó lè nira jùlọ nítorí pé ọ̀pọ̀ wà láti pa kúrò:

Fisi pẹ̀lú àkọọ́lẹ̀ àdúgbò (Pro tàbí ìṣàtúnṣe Ìforúkọsílẹ̀ lórí Home)
Ṣe O&O ShutUp10++ — àkọjọ tó tò tó jù àwọn bọ́tìnì ikọkọ 100+ pẹ̀lú àwọn ìṣètò ìpilẹ̀ṣẹ̀ "a gbà ní ìmọ̀". Máa ń lo Group Policy + àwọn ìṣàtúnṣe Ìforúkọsílẹ̀ tó máa ń yè ní àwọn ìmúdójúìwọ̀n.
Pa ìṣètò OneDrive kúrò nígbà fífisí, yọ ó pátápátá bí a kò bá lò ó
Rọpò Edge pẹ̀lú Firefox tàbí Brave; yí wíwá ìpilẹ̀ṣẹ̀ padà sí DuckDuckGo, Kagi, tàbí Startpage
Yọ Cortana, Teams Consumer, àti àwọn ohun èlò Xbox kúrò bí a kò bá lò wọn
BitLocker (Pro nìkan) tàbí VeraCrypt (Home) fún FDE
Group Policy: Computer Configuration → Administrative Templates → Windows Components → Data Collection

Lẹ́yìn ìgbésẹ̀ yìí, Windows 11 lè jẹ́ kí ó ṣe ikọkọ nǹkan bí Ubuntu tí kò tíì yí padà. Owó tó ń san tẹ̀síwájú ni ìpadà wò àwọn ìṣètò rẹ lẹ́yìn gbogbo Ìmúdójúìwọ̀n Ìfárabalẹ̀ (20H2, 22H2, 23H2, 24H2 kọ̀ọ̀kan tún mú àwọn ìhùwàsí kan padà wá).

macOS Sequoia 15 — OS ìpàdé tó dára jùlọ fún ikọkọ

macOS Sequoia dára sí i lọ́nà tó yani lẹ́nu ju Windows 11 nípilẹ̀ṣẹ̀, àmọ́ "dára ju Microsoft" kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú "ṣe ikọkọ".

Telemetry Apple — Analytics, Device Analytics, àti iCloud Analytics — jẹ́ pa kúrò nípilẹ̀ṣẹ̀ lórí fífisí tuntun ní EU (GDPR), ní ìmúṣẹ nípilẹ̀ṣẹ̀ ní US (o lè pa wọn kúrò nínú Settings → Privacy & Security → Analytics & Improvements). Apple ń tẹ̀wé ìlànà ikọkọ wọn kó sì ṣe àwọn ẹ̀tọ́ pàtàkì nípa ìṣiṣẹ́ lórí-ẹ̀rọ, àmọ́ o kò lè ṣayẹwo àwọn ẹ̀tọ́ wọ̀nyí ní ìmọ̀ọ́màá nítorí OS kò ṣí orísun rẹ̀.

Àwọn ìṣètò ìpilẹ̀ṣẹ̀ iCloud. Àwọn Fọ́tò, Àwọn Ìkànsí, Ìgbàlendé, àti iCloud Drive máa ń ṣọdọ̀kan nípilẹ̀ṣẹ̀ bí o bá wọlé pẹ̀lú Apple ID. Àwọn Ìfiranṣẹ́ nínú iCloud jẹ́ pa kúrò àyàfi bí a bá ṣe ìmúṣẹ rẹ̀. Advanced Data Protection (iCloud tí a yí padà pẹ̀lú encryption ìparí-sí-ìparí fún ọ̀pọ̀ ẹ̀ka — Àwọn Fọ́tò, Àwọn Àkọsílẹ̀, Drive, àwọn àtẹ̀lẹ̀) jẹ́ àṣàyàn tí a fún ìgbaniláàyè àti nílò iOS 16.2+ / macOS 13+ lórí gbogbo àwọn ẹ̀rọ rẹ. Apple máa ń dín kù ní ìtẹ̀wé rẹ̀ nígbà ìṣètò nítorí ìmúṣẹ rẹ̀ túmọ̀ sí Apple kò lè gba data rẹ padà bí o bá pàdánù ìráàyèsí.

Siri + Spotlight. Àwọn ìbéèrè máa ń ránṣẹ́ sí Apple fún ìpinnu. Apple sọ pé a yí wọn padà kí wọ́n má bàa sopọ̀ mọ́ Apple ID rẹ. O lè pa "Àwọn Ìmọ̀ràn Wíwá Látọ̀dọ̀ Apple" nínú Safari kúrò láti dẹ̀kun kíkọ URL-bar rẹ láti dé àwọn olupin Apple.

Apple Intelligence (tí a fikún 2024). Ọ̀pọ̀ lórí-ẹ̀rọ fún àwọn àwòkọ́ṣe kékeré, àmọ́ àwọn ìbéèrè kan máa ń ránṣẹ́ sí àwọn àwọ̀n "Private Cloud Compute" Apple. PCC máa ń lò ohun èlò tí a jẹ́rìísí àti àwọn ẹ̀yà tí a tẹ̀wé — ìgbékalẹ̀ ikọkọ tuntun gangan. Ó jẹ́ àṣàyàn tí a fún ìgbaniláàyè ní EU, àṣàyàn tí a fún ìgbaniláàyè gbogbo ibikíbi pẹ̀lú bí macOS 15.

Gatekeeper + ìfọwọ́sí koodu. Gbogbo ohun èlò tí o ṣe ń gba ṣàyẹwò ibuwọ́lù lòdì sí iṣẹ́ notary Apple. Àwọn ohun èlò ìkọ̀kọ̀-àkọ̀kọ̀ máa ń pe ilé pẹ̀lú jámbú Developer ID — Apple lè (ní àbá) gbèdéke ohun tí Mac kọ̀ọ̀kan máa ń ṣe àti nígbà tó ṣe. Èyí ni ìfárabalẹ̀ ààbò (máa ń mú àwọn ohun èlò burúkú tí a mọ̀) pẹ̀lú àwọn owó ikọkọ. sudo spctl --master-disable pa ìmúṣẹ ibuwọ́lù kúrò àmọ́ a kò gbà ní ìmọ̀ràn.

Àwọn agbára.

Apple Silicon + Secure Enclave = ààbò ẹ̀rọ tó lágbára, ìṣílẹ̀ biometric tó so mọ́ ohun èlò
Àwọn ohun èlò App Store ní àwọn àmì ikọkọ (tí atagba ṣe ìjẹ́rìísí fún ara wọn, àmọ́ ṣì ń fi àlàyé hàn)
Àwòkọ́ṣe ìgbaniláàyè jẹ́ muna — àwọn ohun èlò gbọdọ̀ béèrè kí o tó ka àwọn ìkànsí, ìgbàlendé, kámẹ́rà, máíkì, ìpàdé
FileVault (FDE) rọrùn láti mú ṣiṣẹ́ àti lò Secure Enclave
Kò sí àtòlẹ̀sẹ̀ anti-virus tí a fipá mú tó ń pe ilé

Àwọn aláìníjà.

Kò ṣí orísun rẹ̀ — àwọn ẹ̀tọ́ ikọkọ jẹ́ ọ̀rọ̀ Apple
Àwọn ìkọ̀kúrò iCloud ti tàn káàkiri àwọn pánẹ́ẹ̀lì Settings
Ìṣètò Advanced Data Protection jẹ́ àídún-fara-rọ (Apple máa ń mú u ní ìdíwọ́ sí i láti mú ṣiṣẹ́)
Ìdáwọ̀ dúró ohun èlò — bí o bá níwọ̀n ikọkọ tó tó láti ṣayẹwo rẹ̀, ó ṣeéṣe pé o fẹ́ wà lórí Linux tí o lè ṣe ìgbelewọn

Ìṣètò àwòkọ́ṣe. Fífisí tuntun → kọ̀ analytics àṣàyàn → mú FileVault ṣiṣẹ́ → mú Advanced Data Protection ṣiṣẹ́ bí gbogbo àwọn ẹ̀rọ rẹ ṣe àtìlẹ́yìn rẹ̀ → fisi Firefox → má wọlé sí iCloud títí o fi pinnu ní pàtó àwọn ẹ̀ka wo ni o fẹ́ ṣọdọ̀kan.

Ubuntu 24.04 LTS — Linux tó gbajúmọ̀

Ubuntu ni ìpínpín Linux tó wà ní ìpele àgbékalẹ̀ jùlọ lórí àwọn tabili àti ìpilẹ̀ṣẹ̀ ikọkọ tó yẹ. Canonical ní ìtàn àdàpọ̀ lórí kókó yìí.

Lẹ́ẹ̀sí Amazon 2013. Fún àkókò kúkúrú, wíwá Dash Ubuntu Unity máa ń ránṣẹ́ àwọn ìbéèrè sí Amazon fún àwọn "lẹ́ẹ̀sí" àǹfààní ìrìbọ̀wọ̀ọ̀. Èyí fa ìdàrúdàpọ̀ ìgbẹ́kẹ̀lé ọ̀pọ̀ ọdún nínú àwùjọ. A yọ ìfárabalẹ̀ náà kúrò ní 16.04 àti Canonical kò tún ṣe bẹ́ẹ̀. Ó tọ́ láti mọ̀ nítorí ó máa ń ṣàpẹẹrẹ bí àwọn olùmúlò Linux tí ó ti pẹ́ ṣe ní ìmọ̀lára nípa Ubuntu.

Telemetry lọ́wọ́lọ́wọ́.

Ubuntu Report — àkótán ohun èlò/sọ́fítíwéà àdásọdọ̀, alámọ̀, tí a ránsẹ́ nígbà fífisí. Àṣàyàn tí a fún ìgbaniláàyè; o rí ìfọwọ́bá kí ó tó ṣiṣẹ́.
Apport — ìjábọ̀ jíjàmbé. Pa kúrò nípilẹ̀ṣẹ̀ lórí àwọn ẹ̀yà; o fún ìgbaniláàyè fún jíjàmbé kọ̀ọ̀kan.
Livepatch — àwọn ìdápọ̀ aláàárọ̀ kernel. Àṣàyàn tí a fún ìgbaniláàyè; nílò ìforúkọsílẹ̀ Ubuntu Advantage.
PopCon — idije gbajúmọ̀ àkójọ. Pa kúrò nípilẹ̀ṣẹ̀.
Telemetry Snap — àwọn Snap store Canonical ń kó àwọn iye ìfisi/ìmúdójúìwọ̀n. Kò burú ju telemetry aṣàwákiri lọ àmọ́ ṣì jẹ́ ìpe sí Canonical fún gbogbo ìfisi snap.

Àwọn iboju-iwe igbanilaaye ubuntu-advantage-tools. Àwọn ẹ̀yà Ubuntu tuntun fikún àwọn ìfọkànsí "motd" nígbà tí o bá lo SSH tàbí ṣí ebute kan, ní títa Ubuntu Pro. Ìdààmú àmọ́ kì í ṣe ìṣòro ikọkọ (kò sí data tó jáde). A yọ tàbí pa kúrò ní 24.04 nípasẹ̀ ìṣètò ENABLED=0 nínú /etc/default/ubuntu-advantage-tools.

Snap vs apt. Ubuntu 22.04+ máa ń gbe Firefox bí àkójọ snap. Àwọn Snap store máa ń sọ̀rọ̀ sí àwọn olupin Canonical; àwọn àkójọ apt àtijọ́ máa ń sọ̀rọ̀ sí ohunkóhun digi tí o ṣe ìṣètò. Bí ọ̀nà "ohun gbogbo nípasẹ̀ Canonical" bá yọ ọ lóyún, yàtọ̀ sí ìpadà sí àkójọ apt Firefox ppa:mozillateam/ppa, tàbí fisi Firefox tààrà látinú flatpak.

Àwọn agbára. Orísun tí ó ṣí, tí a lè ṣayẹwo, àṣàyàn àkójọ tó pọ̀ lọ́nà mímọ́, àtìlẹ́yìn ohun èlò tó dára, Wayland nípilẹ̀ṣẹ̀ ní 22.04+, GNOME 46 pẹ̀lú àwọn ìṣètò ìpilẹ̀ṣẹ̀ ikọkọ tó yẹ.

Àwọn aláìníjà. Àwọn anfani ìpàdé Canonical máa ń tọ́ka sí data olùmúlò nígbà mìíràn; telemetry Snap kò ṣeéyẹra bí o bá lò àwọn snap; àwọn igbanilaaye àmì "Ubuntu Advantage" wà ní hàn.

Ìṣètò àwòkọ́ṣe. Fífisí tuntun → kọ̀ Ubuntu Report → pa Apport kúrò → pa PopCon kúrò → rọpò Snap Firefox pẹ̀lú apt Firefox tàbí Flatpak → mú LUKS FDE ṣiṣẹ́ nígbà fífisí → Firefox pẹ̀lú uBlock Origin.

Fedora 41 — Linux tó ń tẹ̀lé ìṣàkójọ-bí-orísun

Fedora ni ìpínpín àwùjọ Red Hat (IBM), tí a lò gẹ́gẹ́ bí orísun ìṣàkójọ fún RHEL. Ní ìwọ̀n ikọkọ ó jọ Ubuntu pẹ̀lú àwọn ìyàtọ̀ díẹ̀.

Kò sí ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ Canonical tí ó báni mu. Red Hat / IBM kò ṣe ìpolongo ìforúkọsílẹ̀ "Advantage" sí àwọn olùmúlò tabili; ìfowó-para iṣẹ́ ìdílé wà lórí RHEL, kì í ṣe Fedora. Kò sí àwọn iboju-iwe igbanilaaye, kò sí àwọn ìfọkànsí ìmúdójúìwọ̀n tí a fipá mú.

Telemetry ìpilẹ̀ṣẹ̀. Kékeré. Fedora Report (ikaniyan ohun èlò) ń bẹ̀rẹ̀ sí ní ìfilọ́lẹ̀ ní 42 — àríyànjiyàn àwùjọ tó tẹ̀síwájú, ipò lọ́wọ́lọ́wọ́ jẹ́ àṣàyàn tí a fún ìgbaniláàyè. ABRT (ìjábọ̀ jíjàmbé) jẹ́ àṣàyàn tí a fún ìgbaniláàyè; o máa ń rí ìfọwọ́bá nígbà tí jíjàmbé bá ṣẹlẹ̀ kí o le pinnu bóyá láti fi ránṣẹ́.

SELinux tó ń ṣe ìmúṣẹ nípilẹ̀ṣẹ̀. Èyí ni ìfárabalẹ̀ ààbò, kì í ṣe ikọkọ ní pàtó — ó máa ń dí àwọn ìlòkulò ìpele-ìṣiṣẹ́ mọ́ nítorí ohun èlò tó ti bajẹ kò lè kà ohun gbogbo lórí ètò rẹ. Ubuntu máa ń lò AppArmor fún ète kanna àmọ́ ní ìṣètò ìpilẹ̀ṣẹ̀ tó rọ̀. SELinux muna sí i.

Flatpak + dnf. Àwọn olùsàkóso àkójọ Fedora. Àwọn Flathub flatpak máa ń sọ̀rọ̀ sí Flathub CDN (kì í ṣe àmì telemetry, ìgbéwọlé gbígba nìkan); dnf máa ń sọ̀rọ̀ sí àwọn digi Fedora.

Wayland kọ́kọ́. Gbogbo ìṣẹ̀kùsẹ̀ àgbékalẹ̀ (GNOME, KDE, XFCE, abbl.) máa ń gbe pẹ̀lú Wayland gẹ́gẹ́ bí ìgbà ìṣẹ̀ẹ́lẹ̀ ìpilẹ̀ṣẹ̀, tó ní ìpínpín tó dára sí i láàárín àwọn ohun èlò GUI ju X11 lọ (àwọn ohun èlò kò lè ya àwòrán / tọpa àwọn tẹ̀ bọ́tìnì ara wọn).

Àwọn agbára. Kò sí àwọn àwòkọ́ṣe ìpàdé Canonical, SELinux tó ń ṣe ìmúṣẹ, ìtọpàtọ̀ orísun ìṣàkójọ iyára (kernel/Mesa/GNOME gbogbo wọn tuntun ju Ubuntu lọ).

Àwọn aláìníjà. Ìwájú-opin lè túmọ̀ sí "nǹkan ti fọ̀ nítorí ìpadàsẹ̀yìn ìwakọ̀"; ìyípo àtìlẹ́yìn oṣù 13 fún ẹ̀yà kan dipo Ubuntu LTS ti ọdún 5.

Ìṣètò àwòkọ́ṣe. Fífisí tuntun → kọ̀ àwọn ìjábọ̀ jíjàmbé (o máa ń rí ìfọwọ́bá ìgbà àkọ́kọ́ tó bá yọ) → mú LUKS ṣiṣẹ́ nígbà fífisí → Firefox ti wa tẹ́lẹ̀ kí kò sì jẹ́ flatpak lórí Fedora Workstation.

Linux Mint 22 — Linux tó ṣe ikọkọ jùlọ nípilẹ̀ṣẹ̀

Linux Mint ni ìfisí Ubuntu tó ti pẹ́ tí a ti ṣe ìmọ́làlé. Wọ́n máa ń gba Ubuntu LTS orísun ìṣàkójọ, yọ àwọn àfikún Canonical kúrò, rọpò àgbékalẹ̀ pẹ̀lú Cinnamon (tàbí Xfce / MATE), kí wọ́n sì gbe e jade. Ohun tí o máa ń gba:

Kò sí Snap nípilẹ̀ṣẹ̀. Mint ní ìhùwàsí yíyọ snap kúrò ní ìhùwàsí àfidénísí àti dídínà apt kó ma ṣe àgbékalẹ̀ àwọn ẹ̀rọ snap. Firefox ti fisi gẹ́gẹ́ bí àkójọ apt àbánigbáfẹ́ látinú PPA Mozilla. Kò sí àwọn iboju-iwe igbanilaaye.

Kò sí Ubuntu Report, kò sí ubuntu-advantage-tools. Mint pa kúrò tàbí yọ àwọn ẹ̀yà ìpàdé-Canonical kúrò.

Kò sí telemetry. Mint fúnra rẹ̀ kò pe ilé. Ìjábọ̀ jíjàmbé jẹ́ pa kúrò. Olùmójútó ìmúdójúìwọ̀n máa ń sọ̀rọ̀ sí digi Mint fún àwọn ìmúdójúìwọ̀n — ìjísọ̀rọ̀ olùsàkóso àkójọ àbánigbáfẹ́ — àmọ́ kò ṣe ìjábọ̀ lílo.

Àyípadà LMDE. Bí o bá fẹ́ ẹ̀yà Mint tí kò ní Canonical, LMDE (Linux Mint Debian Edition) máa ń lò Debian Stable gẹ́gẹ́ bí ìpilẹ̀. Ìrírí àgbékalẹ̀ kan náà, orísun ìṣàkójọ ọtọ̀.

Cinnamon. Àfikún GNOME tó ń fún ìpele àkọ́kọ́ fún àgbékalẹ̀ tabili tó jọ Windows àbánigbáfẹ́. Kéré "ìgbà-ìsinsìnyí" ju GNOME, kéré-dará-pẹ̀lú-keyboard ju KDE, àmọ́ ó rọrùn fún àwọn olùmúlò tó ń yí padà kúrò ní Windows.

Àwọn agbára. Àwọn ìṣètò ìpilẹ̀ṣẹ̀ ikọkọ tó mọ̀ jùlọ nínú ìpínpín eyikeyi tó wọ́pọ̀. Àwùjọ tó tóbi. Ìdúróṣinṣin. Àtìlẹ́yìn ohun èlò tó dára nípasẹ̀ ìpilẹ̀ Ubuntu.

Àwọn aláìníjà. Lọra láti gba ìmọ̀ ẹrọ tuntun (Wayland ṣì jẹ́ àṣàyàn tí a fún ìgbaniláàyè bí ó ti ṣe Mint 22, tó ń ṣe ìpilẹ̀ṣẹ̀ sí X11). Cinnamon ní àwọn olùdásí kékeré ju GNOME tàbí KDE. Orísun ìṣàkójọ Ubuntu túmọ̀ sí o máa ń jogún àwọn àṣìṣe Ubuntu, àmọ́ kì í ṣe telemetry rẹ̀.

Ìṣètò àwòkọ́ṣe. Fífisí tuntun → mú LUKS ṣiṣẹ́ nígbà fífisí → ìmúdójúìwọ̀n → fisi Firefox (tó ti wà níbẹ̀ tẹ́lẹ̀) + uBlock Origin → ìyẹn ni. Mint ni ìpínpín tí "fisi àti lò" fún ọ ni ìpele ikọkọ tó yẹ láìsí iṣẹ́ àfikún.

Qubes OS 4.2 — ìpínpín gẹ́gẹ́ bí àwòkọ́ṣe ewu

Qubes wà nínú ẹ̀ka tirẹ̀. Dípò ìgbìyànjú láti jẹ́ kí OS kan ṣe ikọkọ sí i, Qubes gbà gbọ́ pé ètò kan ṣoṣo eyikeyi yóò jẹ́ fínfín àti máa ń ní ìpele ìlòkulò dín kù nípasẹ̀ ìfọ̀núvíreṣùálì.

Bí ó ṣe ń ṣiṣẹ́. Qubes ṣe ìṣiṣẹ́ lórí irin ohun èlò àwọ̀n pẹ̀lú Xen hypervisor. Gbogbo "VM" (tí a pè ní qube ní ìpàdé wọn) máa ń ṣe ìṣiṣẹ́ ti Linux userspace tí a lè jù nù — àwọn àwòkọ́ṣe Fedora tàbí Debian àbánigbáfẹ́. Nígbà tí o bá tẹ àfikún ìmélì kan, ó ṣí nínú DisposableVM tí a pa run lẹ́yìn tí o bá pa á. Ìfowo-ifowopamọ́ rẹ ṣẹlẹ̀ nínú AppVM tirẹ̀ àdáni pẹ̀lú ìráàyèsí nẹ́tíwọọ̀kì sí ilé-ifowopamọ́ rẹ nìkan. Wíwà àwọn àjà afẹ́ ṣẹlẹ̀ nínú qube Whonix-Workstation tó tọpọ̀ nípasẹ̀ Tor.

Owó UX. Kíkòpìtẹ̀ láàárín àwọn qube nílò àṣẹ keyboard àfidénísí (Ctrl+Shift+V) tó jẹ́rìísí ìgbàpadà. Àwọn fáìlì tí a gbé láàárín àwọn qube máa ń kọjá nípasẹ̀ apótì-ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò FileCopy tó yapa. O pàdánù àbá "ohun gbogbo ṣiṣẹ́ lórí àgbékalẹ̀ kan náà" ti OS àbánigbáfẹ́ — àmọ́ o gba àwọn ìdíwọ̀n ààbò gidi.

Àwọn ohun-ìní ààbò.

Ìlòkulò aṣàwákiri nínú qube iṣẹ́ kò lè dé àwọn fáìlì nínú qube ara ẹni.
Olùkà PDF tó ti bajẹ kò lè gbe wọ́lẹ́tì crypto rẹ jáde.
USB thumb drive tí a so pọ̀ mọ́ jẹ́ gbe lórí qube sys-usb tó yapa — bí ó bá kún fun malware, ó kọlu VM tí a lè jù nù, kì í ṣe dom0 (agbègbè ìṣàkóso gbẹ́kẹ̀lé).
dom0 kò ní ìráàyèsí ìntánẹ́ẹ̀tì rárá; o ní gangan kò lè ṣe aṣàwákiri lórí dom0.

Àwọn ìbéèrè ohun èlò. RAM 16 GB ní ìpele kékeré (Qubes gbà ní ìmọ̀ràn 16 GB), 32 GB ní ìṣe gangan. SSD iyára (NVMe fẹ́rẹ̀ẹ́). Àwọn CPU Intel pẹ̀lú VT-x + VT-d; àwọn kọ̀mpútà alágbèéká pàtó wà lórí àkọjọ ìbáramu ohun èlò (Thinkpads tuntun, Framework, System76 Oryx Pro).

Ìpọpọ̀ Tor nípasẹ̀ Whonix. Ní ìṣètò ìpilẹ̀ṣẹ̀, Qubes gbe àwọn àwòkọ́ṣe Whonix — ìṣètò VM méjì nínú tí VM kan ń ṣe tọpọ̀ Tor àti VM mìíràn ń ṣe aṣàwákiri rẹ, láìsí ọ̀nà fún aṣàwákiri láti mọ IP gidi paapaa bí wọ́n bá ṣe ìlòkulò pípé rẹ̀. Ìgbékalẹ̀ Tor tó dára jùlọ kò sí Tails.

Àwọn agbára. Àwòkọ́ṣe ààbò tó jẹ́ ìdánimọ̀ wúrà fún àwọn olùmúlò ewu gíga. Orísun tí ó ṣí. Snowden àti àwọn onígbìmọ̀ àwòkọ́ṣe gíga lò ó ni gbangba.

Àwọn aláìníjà. Ìkẹ́kọ̀ọ́ tó nira (ọ̀sẹ̀ 2-4 láti ní ìfọkànsí). Àwọn ìbéèrè ohun èlò tó wúwo. Àtìlẹ́yìn ohun èlò tó dín kù — àwọn àkọjọ kọ̀mpútà alágbèéká pàtó dipo "ọ̀pọ̀ àwọn ohun èlò ìgbà-ìsinsìnyí". Kò sí sọ́fítíwéà ìpàdé; o wà lórí àwọn ohun èlò Linux nìkan.

Ìṣètò àwòkọ́ṣe. Ìtọ́sọ̀nà fífisí Qubes fúnra rẹ̀ jẹ́ àgbàyọ. Ná ìpari ọ̀sẹ̀ kan fún fífisí àkọ́kọ́ àti ìkẹ́kọ̀ọ́ àwòkọ́ṣe qube. So pọ̀ pẹ̀lú kọ̀mpútà alágbèéká tó bá mu (ṣayẹwo àkọjọ HCL wọn — má ra ohun èlò àdásọdọ̀).

Tails 6.x — àwọn ìgbà ìgbàkọọ̀kan alámọ̀ lórí USB

Tails (The Amnesic Incognito Live System) ni OS laaye tó da lórí Debian tó bẹ̀rẹ̀ látinú USB kó sì gbàgbé ohun gbogbo nígbà tí o bá pa kọ̀mpútà. Gbogbo ìsopọ̀ tó jáde ni a fipá mú nípasẹ̀ Tor — bí àṣìṣe nínú ohun èlò kan bá gbìyànjú láti ṣe ìsopọ̀ tààrà, ó kùnà dipo kíkọ jáde.

Bí o ṣe máa ń lò ó. Bẹ̀rẹ̀ ẹ̀rọ àfojúsùn látinú USB Tails. Lò ó. Tún-bẹ̀rẹ̀. A kò kan disiki ṣíṣẹ́ ẹ̀rọ náà rárá (àyàfi bí o bá fún ìgbaniláàyè ní ìhùwàsí àfidénísí). Kò sí ìtọpọ̀ ìgbà ìgbàkọọ̀kan tó ṣẹkùsẹ̀ níbikíbi àyàfi nínú ìrántí ènìyàn.

Àkójọpọ̀ data tó tẹ̀síwájú. Àṣàyàn tí a fún ìgbaniláàyè, lórí USB kan náà, tí a yí padà pẹ̀lú LUKS. Jẹ́ kí o pa àpò fáìlì pàtó, àwọn ìṣètò afáraguusu Tor, àti àkọjọ kúkúrú àwọn ohun èlò fúnni lórí àwọn tún-bẹ̀rẹ̀. Gbogbo ohun míràn ṣì wà alámọ̀.

Tọpọ̀ Tor. Gbogbo ìjísọ̀rọ̀. Kò sí "pipin opo", kò sí "àyàtọ̀ tó dá lórí orúkọ ìsàlẹ̀". Àwọn ohun èlò tí kò lè lò Tor lè ṣe ìsopọ̀ nìkan. Èyí jẹ́ muna àti ìgbà kan nínú ìgbà máa ń yọ ọ lóyún (àwọn àpèjọ ìfiásọrọ̀ fidio kan fọ̀, ọ̀pọ̀ àwọn ààyè ifowopamọ́ máa ń dínà àwọn ibi-abẹ̀wò Tor) àmọ́ ó jẹ́ ohun-ìní ààbò.

Àwọn agbára. Alámọ̀ ní ìgbékalẹ̀ — USB tí a pàdánù kò ṣe jáde ìgbà ìgbàkọọ̀kan rẹ. Tor nípilẹ̀ṣẹ̀ — kò sí ọ̀nà láti jáde IP gidi rẹ ní àìmọ̀. Agbègbè ìkọlu kékeré — àkójọ sọ́fítíwéà tó dín kù. Tí a tọjú dára nípasẹ̀ àjọ tí kò ní èrè.

Àwọn aláìníjà. Kì í ṣe ọkọ̀ ojúlówó àjọṣe ojoojúmọ́. Bíbẹ̀rẹ̀ látinú USB lọra sí i. Àṣàyàn sọ́fítíwéà jẹ́ dín kù ní ìmọ̀ọ́màá. Ìdaduro Tor fọ̀ ọ̀pọ̀ àwọn iṣẹ́ ìpàdé. Kò sí ìpele ẹ̀rọ àbánigbáfẹ́ tó tẹ̀síwájú fúnni lórí àwọn tún-bẹ̀rẹ̀ àyàfi bí o bá fún ìgbaniláàyè.

Tó dára jùlọ fún.

Kígbafẹ́ àwọn àgbègbè (tún-bẹ̀rẹ̀ sí OS àbánigbáfẹ́ kí o tó de àwọn ìṣàkóso)
Ìpàdé pẹ̀lú àwọn orísun onígbìmọ̀
Ìwádìí kókó tó ṣe pàtàkì tí kò yẹ kí a dàpọ̀ pẹ̀lú ìdánimọ̀ ojoojúmọ́ rẹ
Ìgbà ìgbàkọọ̀kan eyikeyi nínú tí "ohun tí o ń ṣe ní ìsinsìnyí kò gbọdọ̀ sopọ̀ sí ẹni tí o jẹ́ ní ìgbà míràn"

Ìṣètò àwòkọ́ṣe. Gba Tails látinú tails.net, ṣayẹwo ibuwọ́lù (ṣe pàtàkì), fi pamọ́ sí USB ≥ 8 GB, bẹ̀rẹ̀ ẹ̀rọ àfojúsùn látinú rẹ̀ (ó ṣeéṣe kí o nílò ìṣàtúnṣe BIOS/UEFI). Ṣètò ọ̀rọ̀ àṣírí alàṣẹ bí o bá nílò láti ṣe àwọn àṣẹ sudo nígbà ìgbà ìgbàkọọ̀kan.

Tábìlì àfiféwé

OS	Telemetry (ìpilẹ̀ṣẹ̀)	Àkọọ́lẹ̀ tí a nílò	Orísun tí ó ṣí	FDE nípilẹ̀ṣẹ̀	Àwọn ìṣètò àwọsàn ìpilẹ̀ṣẹ̀	Ìwọ̀n ikọkọ
Windows 11 Home	Àìdádúró + àṣàyàn-kúrò nìkan	Bẹ́ẹ̀ni (Microsoft)	Rárá	Nígbà mìíràn (Device Encryption àdáṣe)	OneDrive ní ìmúṣẹ	★☆☆☆☆
Windows 11 Pro	Tí a lè dín kù nípasẹ̀ Group Policy	Rárá (àṣàyàn ìkọpọ̀ agbègbè)	Rárá	Bẹ́ẹ̀ni (BitLocker)	OneDrive ní ìmúṣẹ	★★☆☆☆
macOS Sequoia	Àṣàyàn-kúrò ní EU, ní ìmúṣẹ nípilẹ̀ṣẹ̀ ní US	Fún ìmọ̀ràn (Apple ID)	Rárá	Rárá (olùmúlò gbọdọ̀ mú FileVault ṣiṣẹ́)	iCloud ní ìmúṣẹ fún Àwọn Fọ́tò	★★★☆☆
Ubuntu 24.04	Àṣàyàn-fún-ìgbaniláàyè nígbà fífisí nìkan	Rárá	Bẹ́ẹ̀ni	Àṣàyàn nígbà fífisí	Kò sí (telemetry snap)	★★★★☆
Fedora 41	Àwọn ìjábọ̀ jíjàmbé tí a fún ìgbaniláàyè	Rárá	Bẹ́ẹ̀ni	Àṣàyàn nígbà fífisí	Kò sí	★★★★☆
Linux Mint 22	Kò sí	Rárá	Bẹ́ẹ̀ni	Àṣàyàn nígbà fífisí	Kò sí	★★★★★
Qubes OS 4.2	Kò sí	Rárá	Bẹ́ẹ̀ni	Bẹ́ẹ̀ni (LUKS tó jẹ́ dandan)	Kò sí	★★★★★
Tails 6.x	Kò sí	Rárá	Bẹ́ẹ̀ni	Àkójọpọ̀ data tó tẹ̀síwájú jẹ́ àṣàyàn	Kò sí (tí Tor tọpọ̀)	★★★★★

(Àwọn ìràwọ̀ jẹ́ àkópọ̀ àgbékalẹ̀ ti "ìdíwó telemetry + ìjìyà orísun tó ṣí + FDE nípilẹ̀ṣẹ̀ + ìdásọ̀dọ̀ àwọsàn". Kì í ṣe ohun kan ṣoṣo tó ṣe pàtàkì — Windows 11 Pro tó ti nira lè ṣe ikọkọ sí i ju fífisí Ubuntu tó ṣọ̀tẹ̀ lọ.)

Ìmọ̀ràn wa fún lílo kọ̀ọ̀kan

1. Olùmúlò tó mọ̀ nípà ikọkọ tó tún nílò sọ́fítíwéà àbánigbáfẹ́ (Adobe, ìṣeré, Office, Zoom, abbl.). Windows 11 Pro pẹ̀lú BitLocker + O&O ShutUp10++ + Firefox + àkọọ́lẹ̀ àdúgbò. Tàbí bẹ̀rẹ̀-mejì Windows fún àwọn ohun èlò tó nílò rẹ̀ àti Linux Mint fún ohun gbogbo mìíràn.

2. Òṣìṣẹ́ ìmọ̀, olùgbéjáde, akẹ́kọ̀ọ́, òǹkọ̀wé. Linux Mint pẹ̀lú LUKS + Firefox + uBlock Origin. Ìdá ìtòlẹ̀sẹẹde ọgọ́rùn-ún mẹ́sàn-án Windows/macOS máa ń tò pẹ̀lú Mint dára. LibreOffice fún ọ̀pọ̀ àwọn ìwé, OnlyOffice bí o bá nílò ìbáradé Microsoft Office tó dára sí.

3. Olùṣẹ̀dá àkóónú / olùpèsè tó máa ń lò Adobe Creative Cloud. macOS Sequoia pẹ̀lú FileVault + Advanced Data Protection + Firefox. Àtìlẹ́yìn Adobe jẹ́ gidi lórí macOS; ó dáwọ̀ dúró lórí Linux (Wine/Bottles ń ṣiṣẹ́ fún àwọn ohun èlò kan, kì í ṣe gbogbo). Iṣẹ́ Apple Silicon lórí iṣẹ́ fídíò jẹ́ tó dára jùlọ gangan nínú àwọn àṣàyàn ìpàdé mẹ́ta.

4. Onígbìmọ̀ / ajàfẹ́tọ́ / oluwádìí tó ń ṣe àmúlò ohun tó ṣe pàtàkì. Qubes OS lórí ohun èlò tó bá mu fún iṣẹ́ ojoojúmọ́ + Tails lórí USB fún àwọn ìgbà ewu gíga kan ṣoṣo. Lò àwọn ẹ̀rọ ara ẹni ọtọ̀ fún "ìdánimọ̀ ìkànsí" dipo "iṣẹ́ tó ṣe pàtàkì" bí ó bá ṣeéṣe.

5. Ìgbà ìgbàkọọ̀kan ewu gíga (kígbafẹ́ àgbègbè, ìpàdé pẹ̀lú orísun, ìwádìí kókó). Tails lórí USB, tí a bẹ̀rẹ̀ lórí ẹ̀rọ tí ó mọ́, tí a pa kúrò lẹ́yìn. Má tún USB lò káàkiri àwọn ìpèlẹ̀ ewu ọtọ̀ láìsí ìmọ́ àkójọpọ̀ data tó tẹ̀síwájú.

6. Bàbá-àgbà tó ń kẹ́kọ̀ọ́ lòdì sí kọ̀mpútà. ChromeOS lórí Chromebook fún ìrọrùn, TÀBÌì Linux Mint Cinnamon bí ọmọ ẹbí kan bá lè ṣe ìṣètò àkọ́kọ̀. Yẹra fún Windows 11 Home — ìṣètò àkọọ́lẹ̀ Microsoft nìkan jẹ́ ìrúnisíjú àti iṣẹ́ ìmọ́làlé kì í tọ́ fún olùmúlò ìmọ̀lé.

Ohun tí a ṣe gangan

Ní ìṣípayá gbangba: ẹgbẹ́ ipdrop.io ń ṣe àdàpọ̀ — macOS fún àkóónú/ìgbékalẹ̀/iṣẹ́ ojoojúmọ́, Linux Mint lórí ẹ̀rọ ọtọ̀ fún ìgbéjáde/iṣẹ́ tó ṣe pàtàkì, àti USB Tails kan nínú àpótí tó máa ń gbé ìlò nǹkan bí ìgbà 3-4 lọ́dún. Qubes a bọ̀wọ̀ fún àmọ́ a kò lò ó ojoojúmọ́ — ìdíwọ́ jẹ́ gidi àti àwòkọ́ṣe ewu wa kò béèrè fún rẹ̀.

Ohunkóhun tí o bá yan, ìgbésẹ̀ ikọkọ tó ṣe pàtàkì jùlọ kì í ṣe OS — ó jẹ́ ìmúṣẹ encryption gbogbo-disiki, lílo olùmójútó ọ̀rọ̀ àṣírí, àti kíkọ̀ dídàpọ̀ àwọn ìdánimọ̀ tó ṣe pàtàkì sí aṣàwákiri ojoojúmọ́ rẹ. Àṣàyàn OS jẹ́ àpèsẹ̀; àwọn àṣà jẹ́ àwòrán.

Tó jọmọ́

Àkọọ́lẹ̀ Àyẹwò Ikọkọ — Ìgbésẹ̀ 20 láti ṣàyẹwò àwọn àkọọ́lẹ̀ rẹ
Kí ni VPN? — ìpele tó wà lórí OS fún ikọkọ nẹ́tíwọọ̀kì
Ìmélì Tí A Yí Padà — Proton Mail, Tutanota, Mailbox.org tí a ṣe afiwe
Àkójọpọ̀ Fáìlì Tí A Yí Padà — Proton Drive, Tresorit, Sync.com tí a ṣe afiwe
Proton Pass pẹ̀lú Bitwarden — ìwádìí gígòkè olùmójútó ọ̀rọ̀ àṣírí

Bí a ṣe lè mu OS tabili eyikeyi dúró fún ikọkọ

Àkọọ́lẹ̀ àyẹwò tó kò dá lórí pẹpẹ ìjókòó tó ṣàgbéyẹwò 80/20 àǹfààní ikọkọ kíkúnlẹ laibikita OS tó wà lórí rẹ. Ọ̀pọ̀ nínú àwọn wọ̀nyí kò gba wákàtí kan.

Ṣe ìmúṣẹ encryption gbogbo-disiki:BitLocker (Windows 11 Pro — kì í ṣe Home), FileVault (macOS System Settings → Privacy & Security → FileVault), tàbí LUKS nígbà fífisí Linux. Láìsí FDE, kọ̀mpútà alágbèéká tí a pàdánù jẹ́ ìlọ́pọ̀ ikọkọ. Lò ọ̀rọ̀ àṣírí ti àwọn ohun kikọ́ 18+ lávítálávítà (kì í ṣe ọ̀rọ̀ àṣírí tó rántí rẹ — tọjú ọ̀rọ̀ àṣírí nínú olùmójútó ọ̀rọ̀ àṣírí rẹ àti kọkọ ìmúpadàbọ̀sípò tí a tẹ̀wé nínú aabo ara).
Pa telemetry tí o kò nílò kúrò:Windows 11 → Settings → Privacy & Security → pa gbogbo bọ́tìnì tí o kò ní ìlò lílo kúrò; ṣe O&O ShutUp10++ fún àwọn ìṣàtúnṣe Group Policy tó jinlẹ̀. macOS → Settings → Privacy & Security → Analytics & Improvements → pa gbogbo ìjísọ̀rọ kúrò. Ubuntu/Fedora → kọ̀ nígbà fífisí ("Ṣe ìrànlọ́wọ́ láti mú pọ̀sí..." àwọn apótì ìṣàyẹwò) àti pa ìjábọ̀ jíjàmbé kúrò. Linux Mint → kò sí ohun tó nílò pípa kúrò, àmọ́ tún-ṣayẹwo lẹ́yìn àwọn ìmúdójúìwọ̀n pàtàkì.
Yí aṣàwákiri ìpilẹ̀ṣẹ̀ rẹ padà sí Firefox tàbí Brave, kì í ṣe Chrome/Edge/Safari:Chrome máa ń ránṣẹ́ gbogbo URL sí Google fún Wíwá Ààbò nípilẹ̀ṣẹ̀ (ọ̀nà abayọ wà). Edge ń ránṣẹ́ sí Microsoft. Safari kéré sí buru àmọ́ ṣì dojúkọ Apple. Firefox pẹ̀lú ipo muna àti àsípa-ìpolongo (uBlock Origin) ni ìwọ̀ntúnwọ̀nsì tó dára jùlọ ti ikọkọ àti ìbáradé. Brave ní àwọn ìṣètò tó nira sí àmọ́ ìgbẹ̀kẹ̀lé ẹ̀gbẹ́ ẹ̀yà-àwọn-agbófinró ń mú àwọn ènìyàn kan ní ìbínú. Fi aṣàwákiri síí kí o tó wọlé sí ohunkóhun ní OS tuntun.
Lò olùmójútó ọ̀rọ̀ àṣírí pẹ̀lú encryption ìparí-sí-ìparí:Proton Pass tàbí Bitwarden — àwọn méjèjì ní orísun tí ó ṣí, àwọn méjèjì E2E-encrypted. Ṣe ìmúṣẹ 2FA lórí olùmójútó ọ̀rọ̀ àṣírí fúnra rẹ̀. Má tún ọ̀rọ̀ àṣírí kankan lò. Wo àfiféwé wa Proton Pass pẹ̀lú Bitwarden láti mọ èyí tó yẹ.
Fikún VPN fún àwọn nẹ́tíwọọ̀kì tí a kò gbẹ́kẹ̀lé (àti ronú nípa ìlò àìdádúró):ISP rẹ / ilé kọfí / àgbègbè oko ofurufu / nẹ́tíwọọ̀kì agbóṣẹ́ rẹ lè rí gbogbo orúkọ ìsàlẹ̀ tí o ń so pọ̀ mọ́. VPN (Proton VPN tàbí Mullvad, kì í ṣe àwọn tí ó ní ọfẹ̀) máa ń yí ìjísọ̀rọ padà sí olupin VPN kó sì rọpò ISP rẹ pẹ̀lú aṣojú tó gbẹ́kẹ̀lé. Fún ikọkọ ní pàtó — kì í ṣe ìmúsilẹ̀-geogirafi nìkan — ronu nípa fi sílẹ̀ ní ìmúṣẹ paapaa ní ilé.
Ṣètò àtẹ̀lẹ̀ àwọsàn tí a yí padà tàbí dáwọ̀ dúró ìsọdọ̀kan àwọsàn àwọn àpò fáìlì tí ó ṣe pàtàkì:Bí o bá wà lórí Windows 11, OneDrive wà ní ìmúṣẹ nípilẹ̀ṣẹ̀ àti ń ṣàyẹwò gbogbo fáìlì tí o lọ sí àpò fáìlì Àwọn Ìwé rẹ. macOS ń ṣe irúfẹ́ ìhùwàsí pẹ̀lú iCloud Drive àyàfi bí o bá kọ̀. Àwọn àṣàyàn, tí a ṣeto ní ìtọ́sọ̀nà ikọkọ — (a) àtẹ̀lẹ̀ àdúgbò sí ìdọ́tẹ̀ ìta tí a yí padà nìkan, (b) Proton Drive pẹ̀lú encryption ìráàyèsí-ọdọ̀rẹ̀ rẹ̀, (c) Bitwarden Send tàbí Magic Wormhole fún àwọn ìgbàndá tí a yí padà ìgbà kan. Pa ìsọdọ̀kan àwọsàn ìpilẹ̀ṣẹ̀ kúrò fún àpò fáìlì eyikeyi tó mú àwọn ìwé ọrọ̀-ajé, ìlera, tàbí ìdánimọ̀.
Ṣàyẹwò àwọn ìfikún aṣàwákiri àti àwọn ohun èlò tí a fisi ní gbogbo oṣù mẹ́ta:Àwọn ìfikún jẹ́ ọ̀nà àbáyọ ìsọdọ̀kan ìṣùpadà àtijọ́ — ìgbaniláàyè kan náà tó jẹ́ kí asípa-ìpolongo kà gbogbo ìdáhùn ojú-ìwé tún jẹ́ kí ìfikún tó bajẹ ṣe bẹ́ẹ̀ náà. Ní gbogbo ọjọ́ 90, ṣàyẹwò ohun mẹ́ta — àwọn ìfikún aṣàwákiri tí a fisi (yọ gbogbo ohun tí o kò lò ní ọjọ́ 30 sẹ́yìn), àwọn ohun èlò tí a fisi (yọ àwọn tí o kò mọ̀), àti àkọjọ àwọn ohun èlò tí o sopọ̀ pẹ̀lú "Wọlé pẹ̀lú Google / Facebook / Apple" rẹ (fagi lé àwọn tí ó ti gbẹ̀).
Jẹ́ kí àwọn iṣẹ́ ìpàdé jẹ́ àṣàyàn tí a fún ìgbaniláàyè fún ohun èlò kọ̀ọ̀kan:Lórí OS kọ̀ọ̀kan, lọ sí Settings → Privacy → Location Services kí o sì ṣètò ìpilẹ̀ṣẹ̀ sí "Kọ̀" fún àwọn ohun èlò àyàfi bí o bá nílò rẹ̀ ni gangan (fun apẹẹrẹ Maps, Ọjọ́ Ojú-ọjọ́). Aṣàwákiri kò gbọdọ̀ nílò ìpàdé àyàfi bí o bá tẹ ìdáhùn "gba" lórí ààyè pàtó kan. macOS àti Linux ṣe èyí dára; Windows 11 nílò títẹ bọ́tìnì pọ̀sí nítorí ọ̀pọ̀ àwọn ohun èlò tí a papọ̀ mú ìṣètò ìpilẹ̀ṣẹ̀ "Gba".
Fún ikọkọ tó pọ̀ jùlọ, ya àwọn ìdánimọ̀ sí àwọn ẹ̀rọ ọtọ̀ọ̀tọ̀:Ìgbésẹ̀ ìmọ̀ ìtọ́jú ikọkọ tó dára jùlọ kan ṣoṣo ni dídáwọ̀ dúró dídàpọ̀ ìdánimọ̀ ara ẹni pẹ̀lú ìdánimọ̀ iṣẹ́/ọjọ̀gbọ̀n lórí ẹ̀rọ kan náà àti ìpèsẹ̀ aṣàwákiri. Yàtọ̀ bí o bá lò àwọn ìpèsẹ̀ aṣàwákiri ọtọ̀ pẹ̀lú ìyà-àwọn-kúkì tó muna, tàbí dára sí — ẹ̀rọ ara ẹni kejì (kọ̀mpútà alágbèéká àtijọ́ tó ń ṣiṣẹ́ lórí Linux Mint jẹ́ $100-200 tí a lo) fún ìwádìí tó ṣe pàtàkì, ifowopamọ́, ìwé ìròyìn. Qubes OS ṣe èyí ní ìpele OS pẹ̀lú àwọn Xen VM, àmọ́ paapaa "kọ̀mpútà alágbèéká méjì" fún ọ ní ìdá 90 nínú ọgọ́rùn-ún níbẹ̀.

Àwọn Ìbéèrè tí Wọn Máa Béère

Àwọn àròkọ tí ó jọmọ́

Proton Pass vs Bitwarden