Yini i-phishing?
I-phishing iwuhlaselo lwendlela yenhlalo lapho umhlaseli edala ikhophi ecacelayo yewebhusayithi eqinisekile — ngokuvamile ifana ngokuphelele — amkhohlise umuntu ukuthi afake imininingwane yakhe khona. Ngesikhathi umuntu efaka ifomu, umhlaseli ubamba igama lomsebenzisi, iphasiwedi, noma yimuphi umkhombandlela wesibili, bese ewasebenzisa ukuthatha i-akhawunti yangempela emizuzwini embalwa.
Igama lisuselwa emfuzasweni yoku-"dolobha" izisulu ngento yokukhetha (ngokuvamile i-imeyili). Ukubhalwa kwashintsha ukugcizelela ukuthi abahlaseli ngokuvamile basebenzisa amanombolo e-phon (i-phishing ye-SMS, noma "smishing") nekhompyutha ebukeka ingeyeqhinga.
Kungani i-phishing iseyisizathu esinqala
Ukudilika kwama-akhawunti amaningi namuhla akubandakanyi ukuphula ikhompyutha, ukuphula amagama okugcina, noma ukweqa ukubethela. Kubandakanya umuntu othayiphayo iphasiwedi esayithini yobuxoki. I-phishing:
- Isinqobile — umhlaseli angathuma izigidi ze-imeyili ngokukhokha i-VPS nesizinda esisebenzisa igama labanye
- Kunzima ukuyihlunga — amakhithi anamuhla ayazungezisa izizinda, asebenzise ukulondoloza okusemthethweni, futhi azivumelanise nezihluzi ngesikhathi sangempela
- Iyasebenza — ngisho nabasebenzisi abaqwashisiwe bayehluleka emazamweni acoliwe okuqondiswa (i-spear phishing)
- Ikhula — i-phishing eyedwa ephumelele ngokuvamile inikeza ukufinyelela ezinsizeni eziningi eziholana ngokusebenzisa kabusha amagama okugcina
Umbiko we-Verizon Data Breach Investigations ka-2024 wathola ukuthi i-phishing yayiyindlela yokuqala yokufinyelela kwezihlaselo ezingaphezu kwa-36% yazo zonke izikhukhula — ngaphezu nanoma yiluphi olunye ususelo olulodwa.
Ukusebenza kwe-phishing yanamuhla
I-phishing ikhule kakhulu ngaphambili kwe-imeyili ze-"inkosi waseNigeria" zawo-2000. Ukuhlasela kwe-phishing kwanamuhla ngokuvamile kubandakanya:
1. Isilinganiso esiyenganekwane
Ngokuvamile i-imeyili, umyalezo, noma umyalezo wengxoxo odalela ukusheshisa ("I-akhawunti yakho izocindezelwa"), igunya ("Iqembu lokuphepha lika-Microsoft"), noma inquisitiveness ("Umuntu ukukhombe esithombeni"). I-spear-phishing iya ngaphambili ngezinhloso zomuntu ezisutswa ku-LinkedIn, ezindaweni zokudilika, noma izincwadi zangaphambili.
2. Isayithi yobuxoki efana ngokuphelele
Abahlaseli basebenzisa amakhithi e-phishing abiwe enimini akhopisha i-HTML, i-CSS, ne-JavaScript yesayithi yomgomo. Amakhithi amaningi athengiswa njengensiza (i-phishing-as-a-service), ngamadashobhodi asebenzayo nokusekela kwamakhasimende.
3. I-proxy yangesikhathi sangempela ye-2FA
Ingxenye eyingozi: amakhithi anamuhla awadingi kuphela ukubamba iphasiwedi yakho. Asebenza njengo-proxy we-man-in-the-middle odlulisa yonke into oyithayiphayo — kuhlanganisa nekhodi yakho ye-TOTP — esayithini yangempela emizuzwini embalwa, edlulela i-2FA eyiningi. Le ndlela ibizwa ngokuthi i-adversary-in-the-middle (AiTM) futhi isetshenziswayo kumathuluzi afana ne-Evilginx2 ne-Modlishka.
4. Ukwebiwa kwethokeni lesukhwini
Uma uqinisekisha nge-proxy, umhlaseli ubamba i-cookie yeseshini wakho futhi angayisebenzisa uku-logi ngisho noma washintsha iphasiwedi yakho. Yingakho ukusabela kwe-phishing kuhlanganisa ukukhipha amaseshini asebenzayo, hhayi ukuguquguquka kwephasiwedi kuphela.
Okuyamisayo ngempela i-phishing
Okhiye bokuqinisekisha be-hardware (FIDO2 / WebAuthn)
Lesi yisigaba kuphela sezivikelo ephephile ekuhlaselweni kwe-phishing ngokwasekuqaleni. Uma ungena ngokhiye we-FIDO2, ukhiye wakho uqinisekisha ngobusika isizinda esiyiso sesayithi ecela uqinisekisho. Isayithi yobuxoki — noma ibukeka kahle kangakanani — inezizinda ezehlukile, ngakho-ke ukhiye wenqaba ukusabela. Ukuxhumana kobusika akupheli ngokuphelele.
Google yakhuma yanika amandla i-YubiKey yazo zonke izisebenzi ezingaphezu kwe-85,000 ngo-2017 yabika ngaphandle kohlaselo oluphumelelayo lwe-phishing ku-akhawunti zenkampani eminyakeni elandelayo.
Amapasskey
Amapasskey yinhlobo eyehlukene esibuyiswayo kulwasakazi le-FIDO2. Asebenzisa ubusika obuphawulekile besizinda futhi akhiwe ku-iOS, Android, macOS, ne-Windows. Uma isayithi oyisebenzisayo isekela amapasskey, ukunika amandla kwenye kwenza i-akhawunti leyo iphephile ekuhlaselweni kwe-phishing.
Iziphathi zamagama okugcina
Iphathi yamagama okugcina iyivikelo yakho yesibili ngoba igcwalisa kuphela imininingwane esizindeni esiyiso lapho igcinwa khona. Uma ufinyelela ku-paypaI.com (I enkulu) esikhundleni sika-paypal.com, iphathi yakho ngokuzithulela inqaba ukugcwalisa ifomu. Leyo yenqabo iyexwayiso elikhulu lokuthi kukhona okungalungi.
I-imeyili nokuhlungwa kwe-DNS
Abahlinzeki be-imeyili basebenzisa i-DMARC, i-SPF, ne-DKIM ukuhlola amadresi omthumeli akhombisekile. Abahlinzeki abaningi banamuhla babamba izinyathelo ezicacile, kodwa ukuhlasela okuqondisiwe kusaphithizela. Nika amandla izinkinobho "bika i-phishing" kuklayenti yakho ye-imeyili ukuze usizise ukuthuthuka kwezihluzi.
Izimpawu zengozi ezifanele uqaphele
Uma uthola umyalezo okucela ukungena, ukuqinisekisha, noma ukwenza ngokushesha:
- Ukusheshisa nezinsongo — "I-akhawunti yakho izovalwa ngehora elingu-24"
- Isibingelelo esjwayelekile — "Mphathi othandekayo" esikhundleni segama lakho
- Izizinda ezifanayo —
paypaI.com,app1e.com,secure-microsoft-login.net - Izixhumano ezingalindelekile — ikakhulukazi amafayela e-
.zip,.html, noma.pdfakucela ukungena ukuze uwabuke - Amaphutha egramma noma okulungiselela — izinkampani ezinkulu zihlola ukubhala kwe-imeyili zazo
- Ukungahambelani kwekheli — vlola ikheli buhle uhlole uma indawo yokuya ihambelana nombhalo
Uma kukhona okuzwakala okungalungi, vala i-imeyili. Hamba esayithini ngokwakho. Uma kukhona inkinga yangempela, uyoyibona uma ungena ngesiqhelo sakho.
Okufanele ukwenze uma uwe esicuphanweni
Phangisa — isikhathi sibalulekile ngoba abahlaseli baqala ukusebenzisa imininingwane emizuzwini embalwa.
- Shintsha iphasiwedi ngokushesha kumshini owehlukile (umakhalekhukhwini wakho, isibonelo, uma uwe esicuphanweni kukhompyutha yakho yezingoma)
- Khipha wonke amaseshini asebenzayo ezilungiselweni ze-akhawunti — lokhu kukhipha noma ubani osebenzisa amathokeni esukhwini abiwe
- Nika amandla i-2FA uma yayingakhona, futhi sebenzisa ukhiye we-hardware noma ipasskey uma kunokwenzeka
- Hlola umsebenzi ongavunyelwe — ama-imeyili athumwe, ukungena kwamuva, izinguquko zokukhokha, imithetho entsha yokudlulisa
- Azise inhlangano eniwe uma kuyinkampani yezimali noma ye-akhawunti yomsebenzi
- Hlola ama-akhawunti anye asebenzisa iphasiwedi efanayo — ngisho uma uqinisekile ukuthi awuphindi amagama okugcina, hlola
Isiphetho
I-phishing iyathanda ngoba idlulela ubuchwepheshe itake abantu. Izivikelo ezihle kakhulu zihlanganya izigaba ezintathu: iziphathi zamagama okugcina (zenqaba ukugcwalisa ezizindeni ezingalungile), i-2FA ephephile ekuhlaselweni kwe-phishing (okhiye be-hardware noma amapasskey abopheka esizindeni sangempela), kanye nokuqwashisa okwepilo (ungangeni ngekheli elivela ku-imeyili).
Nika amandla okuthathu ku-akhawunti yakho ebaluleke kakhulu — i-imeyili yakho — kuqala. Kusukela lapho, konke okusele okuphilwa kwakho kwedijithali kuba nephepho elibonakalayo.